چطور می‌توانیم آبسه دندان را تشخیص بدهیم؟

سارا صاحبی
آبسه دندان
۳۱ مهر

آبسه دندان به کیسه‌های عفونی گفته می‌شود که در اطراف دندان‌ها ایجاد شده و ناشی از یک عفونت باکتریایی هستند. این آبسه‌ها در نواحی مختلف دندان ممکن است ایجاد شوند و با درد شدید یا خفیف همراه باشند. گاهی اوقات این درد در گوش و گردن هم حس می‌شود. به آبسه‌هایی که در قسمت داخلی دندان یا نزدیک ریشه ایجاد می‌شوند، آبسه پری اپیکال و به آن‌هایی که در کنار دندان و روی لثه ایجاد می‌شود، آبسه پریودنتال می‌گویند. بیشتر آبسه‌ها به دلیل مشکلات دندانی درمان نشده، جراحت یا عوارض کارهای دندانپزشکی ایجاد می‌شوند. اگر آبسه دندان درمان نشود، می‌تواند عوارض جدی و خطرناکی به دنبال داشته و حتی منجر به مرگ شود. برای دریافت راهنمایی از پزشک متخصص در این زمینه از مشاوره آنلاین حال استفاده کنید.

سرنوشت آبسه‌های دندانی به میزان باکتری‌ها، مقاومت بدن فرد و محلی که آبسه در آن ایجاد شده بستگی دارد. راه درمان این عارضه، تخلیه آبسه و درمان عفونت آن است. گاهی هم برای رفع آن به درمان کانال ریشه نیاز است. در برخی مواقع مشکلات دندانی به حدی شدید است که برای جلوگیری از تکرار عفونت، کشیدن دندان تنها چاره کار به نظر می‌رسد. بیشتر آبسه‌های موضعی به درمان جراحی پاسخ می‌دهند، در حالی که استفاده از آنتی بیوتیک‌ها هم در برخی موارد می‌تواند به تنهایی یا همراه با روش‌های درمانی دیگر به رفع آن‌ها کمک کند.

دلایل ایجاد آبسه دندان

اگر دندان دچار حفره، ترک یا سوراخی باشد، باکتری‌ها می‌توانند از طریق آن به پالپ دندان راه پیدا کنند. پالپ به بخش داخلی دندان گفته می‌شود که از اعصاب، رگ‌های خونی و بافت هم‌بند تشکیل شده است. پالپ، ریشه دندان را به استخوان فک متصل می‌کند. به همین دلیل، عفونت این ناحیه می‌تواند به راحتی به ریشه دندان گسترش یابد. فعالیت باکتری‌ها در این بخش باعث ایجاد آبسه پری اپیکال می‌شود. البته پلاک‌های تشکیل شده بر روی دندان هم با تضعیف و تخریب بافت دندان، زمینه را برای ورود باکتری‌ها به لایه داخلی آن فراهم می‌کنند. این نوع آبسه‌ها به خصوص در کودکانی که بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت نمی‌کنند، شکل می‌گیرد. بعضی از آبسه‌ها هم به دلیل آسیب یا مشکلات مربوط به لثه در کنار دندان‌ها ایجاد می‌شود. از مهم‌ترین دلایل ایجاد آبسه دندان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

خشکی دهان

کاهش ترشح بزاق و خشکی دهان از عواملی است که احتمال بروز مشکلات دهان و دندان از جمله آبسه را افزایش می‌دهد. خشکی دهان معمولا به دلیل افزایش سن، کم آبی بدن و یا عوارض جانبی ناشی از مصرف برخی از داروها ایجاد می‌شود.

مصرف زیاد خوراکی‌های شیرین

داشتن رژیم سرشار از مواد شیرین و قندی مثل شیرینی‌های صنعتی، نوشابه‌ها و آبمیوه‌های غیرطبیعی از مهم‌ترین دلایل پوسیدگی دندان است. این مشکلات با ایجاد سوراخ و حفره در دندان، شرایط را برای ورود باکتری‌ها به آن آماده و آبسه دندان را ایجاد می‌کنند.

دلایل ایجاد آبسه دندان

خوردن بیش از حد خوراکی‌های شیرین، با آسیب به بافت دندان زمینه را برای ایجاد آبسه دندانی فراهم می‌کند

عدم رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان

هر عاملی که احتمال پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه را افزایش دهد، در ایجاد آبسه نقش خواهد داشت. همچنین بی‌توجهی به بهداشت دهان و دندان می‌تواند محیطی مناسب برای رشد و گسترش باکتری‌ها در دهان ایجاد کند. مجموعه این عوامل، بروز آبسه دندانی را تسهیل خواهد کرد. استفاده از نخ دندان و مسواک زدن روزانه بهترین راه برای حفظ پاکیزگی و سلامتی دندان‌ها است.

در حال بخوانید: عکس بیماری سوزاک

علائم آبسه دندان

از مهم‌ترین نشانه‌های آبسه دندان، احساس درد ضربان‌دار در اطراف دندان است. از دیگر نشانه‌های آن می‌توان به احساس درد در هنگام جویدن غذا، قرمز و متورم شدن لثه، حساسیت دندانی، تغییر رنگ دندان، احساس بو یا طعم بد در دهان، حساسیت به گرما یا سرما، تورم و قرمزی لثه یا صورت، تورم غدد لنفاوی زیر فک، تب و احساس درد در گوش اشاره کرد.

این نشانه‌ها تا زمانی باقی می‌مانند که آبسه سالم باشد. معمولا بعد از پاره شدن و خروج چرک از آبسه، درد و ناراحتی ناشی از آن هم تسکین پیدا می‌کند. ممکن است بعد از پاره شدن آبسه، بو یا مزه خاصی را در دهان حس کنید که نگران‎کننده نیست. اما در صورتی که وجود آبسه با تب، مشکلات تنفسی، اختلال در بلع و علائم مشابه همراه شود، احتمالا نشانه‌ای از انتشار عفونت به اعماق فک و بافت‌های اطراف بوده و به مداخله فوری پزشکی نیاز دارد.

در حال بخوانید: کرونا و اضطراب اجتماعی

درمان آبسه دندان

آبسه دندانی از جمله مشکلاتی است که حتما باید درمان شود. هدف از درمان، پاکسازی عفونت و تسکین درد ناشی از آن است. گرچه پس از پاره شدن و تخلیه آبسه ممکن است احساس کاهش درد داشته باشید، اما برای درمان عفونت موجود، قطعا به درمان مناسب نیاز خواهید داشت. در صورت عدم تخلیه آبسه، پیش‌بینی می‌شود که عفونت به فک و سایر نواحی سر و گردن هم منتقل شده و یا منجر به تخریب ریشه دندان و لق شدن آن شود. تشدید این عفونت در برخی مواقع به تهدیدی جدی برای سلامتی تبدیل خواهد شد. هر چه سیستم ایمنی بدن فرد ضعیف‌تر باشد، احتمال گسترش عفونت ناشی از آبسه در بدن بیشتر و خطرات ناشی از آن هم شدیدتر است. پس درمان آبسه، امری مهم و حیاتی به نظر می‌رسد.

برای استفاده از خدمات دندانپزشکی اقساطی در تهران اینجا کلیک کنید.

برای انتخاب روش درمانی مناسب، لازم است تشخیص دقیقی در مورد آن انجام شود. ساده‌ترین راه برای تشخیص آبسه، ضربه زدن به دندان است. وجود آبسه در ریشه باعث می‌شود که دندان به لمس و فشار بسیار حساس شود. البته برای تشخیص عفونت‌های شدید و گسترده می‌توان از تصویر اشعه ایکس و سی تی اسکن هم استفاده کرد. بعد از تشخیص دقیق عارضه، نوبت به درمان آبسه دندان می‌رسد. پزشکان با توجه به وضعیت بیمار از روش‌های مختلفی برای درمان آبسه دندان استفاده می‌کنند؛ از جمله:

تخلیه آبسه

پزشکان می‌توانند با ایجاد یک برش کوچک در آبسه یا استفاده از سرنگ، محتویات عفونی موجود در آن را تخلیه کنند. شست‌و‌شوی دهان و آبکشی آن با استفاده از آب نمک، پس از تخلیه آبسه بسیار مهم است و می‌تواند از تشدید عفونت جلوگیری کند. این روش برای درمان آبسه‌های روی لثه یا بین لثه و دندان هم به کار می‌رود.

درمان آبسه دندان

معمولا برای درمان آبسه دندان، معاینه و ترمیم مشکلات دندان و ریشه که عامل ایجاد آبسه است ضروری به نظر می‌رسد

درمان کانال ریشه

در این روش معمولا پزشک پس از تخلیه آبسه داخلی و خروج محتویات عفونی، محفظه پالپ دندان و کانال‌های ریشه را پر کرده و می‌بندد. این ترمیم اگر به درستی انجام شود، برای همیشه باقی مانده و هیچ مشکلی برای بیمار ایجاد نمی‌کند. البته به این نکته توجه کنید در صورتی که بیمار آبسه حاد داشته باشد، هم بی‌حسی دندان در حین درمان سخت‌تر می‌شود و هم احتمال انتقال عفونت از طریق جریان خون به اندام‌های دیگر وجود دارد. در این صورت، اولین اقدام تخلیه آبسه است و پس از آن، درمان ریشه یا کشیدن دندان انجام می‏شود.

کشیدن دندان آسیب دیده

گاهی دندان آسیب‌دیده در وضعیتی قرار دارد که نمی‌توان اقدام ترمیمی در مورد آن انجام داد. در چنین شرایطی پزشک تصمیم می‌گیرد برای جلوگیری از تکرار عفونت، آن را بکشد. البته همان‌طور که در بالا ذکر کردیم، این کار پس از تخلیه آبسه فعال انجام می‌شود.

مصرف آنتی بیوتیک

استفاده از آنتی بیوتیک معمولا در مواردی تجویز می‌شود که عفونت ناشی از آبسه به دندان‌های کناری، فک یا سایر نواحی دهان و گردن سرایت کرده باشد. مصرف منظم یک دوره آنتی بیوتیک احتمالا از گسترش بیشتر عفونت جلوگیری و آن را رفع خواهد کرد. افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، معمولا برای درمان عفونت‌های خفیف هم به آنتی بیوتیک نیاز دارند. برای سایر افراد، استفاده از دارو در عفونت‌های محدود به آبسه ضرورتی ندارد؛ اما گاهی پزشک مصرف آن را برای ریشه‌کن کردن عفونت مفید می‌داند.

در حال بخوانید: آشنایی با خواص آلوئه‌ورا

درمان خانگی آبسه دندان

آبسه دندان نتیجه فعالیت باکتری‌ها در داخل و نواحی اطراف دندان است. بنابراین در صورت گسترش عفونت، به درمان‌های دارویی به ویژه آنتی بیوتیک نیاز خواهد داشت. به همین دلیل توصیه می‌شود برای درمان آن با پزشک مشورت کنید. در صورتی که پزشک آبسه را محدود به دندان تشخیص دهد، احتمالا پس از تخلیه آن، درد و ناراحتی تسکین خواهد یافت. اگر برای درمان به آنتی بیوتیک نیاز نداشته باشید، احتمالا استفاده از آب نمک برای شست‌و‌شوی دهان، چند نوبت در روز کافی خواهد بود. البته می‌توانید از داروهای مسکن یا ضد التهاب بدون نیاز به نسخه مثل استامینوفن، ایبوپروفن و… هم برای تسکین درد و ناراحتی ناشی از آن استفاده کنید.

متخصصان طب سنتی معتقدند مصرف عسل به صورت خوراکی یا غرغره کردن محلول آب ولرم و عسل ممکن است تا حدودی به رفع درد و التهاب لثه ناشی از گسترش عفونت و آبسه دندان کمک کند. غرغره کردن آب ولرم و کمی آب لیموترش، قرار دادن خمیر زنجبیل، سیر یا مالیدن روغن زیتون هم می‌تواند در کاهش التهاب و تسکین درد موثر باشد. اگر در این مدت متوجه شدید که وضعیت آبسه یا درد دندان در حـال بدتر شدن است یا علائمی از بهبودی در آن مشاهده نمی‌شود، فورا با پزشک تماس بگیرید.


نحوه تخلیه آبسه دندان

آبسه باید توسط دندانپزشک درمان شود. به همین دلیل توصیه می‌شود به هیچ عنوان با فشار دادن و استفاده از روش‌های غیراستاندارد اقدام به ترکاندن و خارج کردن ترشحات عفونی آن نکنید. پزشک پس از معاینه و تشخیص وضعیت آبسه، روش درمانی مناسبی را برای آن در نظر می‌گیرد. معمولا اولین گام برای درمان، تخلیه آبسه است. این کار می‌تواند از طریق وارد کردن سرنگ در آبسه دندانی و یا ایجاد یک برش کوچک بر روی آبسه لثه انجام شود. معمولا دندانپزشک پس از تخلیه آبسه پری اپیکال، تصمیم می‌گیرد دندان را ترمیم کند یا آن را برای جلوگیری از تکرار عفونت، بکشد. مراحل تخلیه آبسه دندانی به این ترتیب انجام می‌شود:

  • ایجاد یک سوراخ در قسمت بالایی دندان
  • خارج کردن ترشحات عفونی از داخل دندان به وسیله سرنگ یا ابزاری مشابه
  • پر کردن بخش داخلی دندان و انجام عملیات ترمیمی (۷ تا ۱۴ روز بعد از خارج کردن عفونت و پس از التیام آبسه)
  • قرار دادن روکش حفاظتی بر روی دندان
نحوه تخلیه آبسه دندان

دندانپزشک از طریق ایجاد یک حفره در روی دندان اقدام به تخلیه آبسه کرده و سپس دندان را ترمیم می‌کند

گاهی پزشک پس از انجام این مراحل توصیه می‌کند که بیمار برای مدت یک تا دو هفته از یک داروی آنتی بیوتیک مناسب استفاده کند. این کار باعث رفع کامل عفونت و عدم انتقال آن به نواحی اطراف دندان ترمیم شده خواهد شد. اگر پس از ترمیم دندان احساس درد داشتید، می‌توانید از یک داروی مسکن ضد التهاب مثل ناپروکسن استفاده کنید.

آنتی بیوتیک برای آبسه دندان

درمان آبسه دندان به کمک آنتی بیوتیک‌ها روش بسیار رایجی است که اغلب برای آبسه‌های متوسط تا شدید به کار می‌رود. البته تجویز آن به نظر پزشک متخصص بستگی دارد. اگر آبسه‌ای دارید که پس از گذشت دو هفته بهبود پیدا نکرده و همراه با آن، احساس درد، تب یا تورم در اطراف دندان خود دارید، لازم است به دندانپزشک مراجعه کنید. در این مواقع استفاده از آنتی بیوتیک برای کنترل عفونت و جلوگیری از گسترش آن ضروری به نظر می‌رسد.

پزشکان بسته به سن و وضعیت بیمار می‌توانند داروهای آنتی بیوتیک مختلفی را انتخاب کنند. آزیترومایسین، پنی سیلین، کلیندامایسین و مترونیدازول از رایج‌ترین داروهایی است که برای این منظور به کار می‌روند. دوز مصرفی و مدت زمان استفاده از این داروها را پزشک تعیین می‌کند؛ بنابراین لازم است دوره مصرف را کامل کرده و از تغییر دادن دوز داروها خودداری کنید.

در حال بخوانید: قرص سفیکسیم برای عفونت ریه

آبسه لثه

به آبسه‌ یا کیسه‌های کوچک عفونی که روی لثه ایجاد می‌شوند، آبسه لثه می‌گویند. این آبسه‌ها اغلب به دلیل یک آسیب جزئی مثل رفتن برس مسواک زیر لثه یا قرار گرفتن یک جسم خارجی مثل پوسته ذرت بو داده در آن ایجاد می‌شوند. البته مشکلات دندانی و عوامل مشابه هم می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. آبسه لثه ممکن است در نواحی مختلف لثه ایجاد شود و با درد و ناراحتی همراه باشد. وجود آن گاهی می‌تواند خوردن غذا و نوشیدن مایعات گرم را هم برای افراد دشوار کند.

به دلیل قابل مشاهده بودن این آبسه‌ها، برخی افراد با لمس و فشار دادن آن‌ها، باعث تشدید ناراحتی و گسترش عفونت ناشی از آن می‌شوند. به همین دلیل لازم است که برای درمان آن‌ها حتما از دندانپزشک کمک بگیرید. از مهم‌ترین علائم آبسه لثه می‌توان به درد و التهاب در لثه، احساس طعم و بوی ناخوشایند در دهان، اختلال در خوردن غذا، تورم نواحی اطراف آبسه یا فک و… اشاره کرد.

شما همینطور می‌توانید مقاله با موضوع علل و انواع روش های درمان بوی بد دهان را بخوانید.

درمان آبسه لثه

گفتبم آبسه لثه به دلیل آسیب به لثه، وجود جسم خارجی و یا مشکلات دندانی ایجاد می‌شود. در صورتی که جسم خارجی از لثه خارج نشود، آبسه درمان نمی‌شود. پس بهتر است پیش از هر تصمیمی برای درمان، با یک دندانپزشک مشورت کنید. پزشک پس از بررسی وضعیت تصمیم می‌گیرد از روش‌های زیر برای درمان آبسه لثه کمک بگیرد:

  • خارج کردن جسم خارجی
  • خارج کردن ترشحات عفونی موجود در آبسه
  • تجویز آنتی بیوتیک
  • رفع مشکلات دندان و ترمیم آن
درمان آبسه لثه

استفاده از دهانشویه و محلول‌های ضدعفونی کننده می‌تواند به کنترل عفونت ناشی از آبسه لثه کمک کند

استفاده از دهان شویه و محلول‌های ضدعفونی کننده و یا آب نمک می‌تواند به پاک کردن محیط دهان از آلودگی‌ها – قبل یا بعد از درمان آبسه – موثر باشد. در صورتی که این آبسه‌ها درمان نشوند، عفونت ناشی از آن‌ها ممکن به نواحی مختلف دهان، گلو یا گردن منتشر شده و عوارض جدی به دنبال داشته باشد. در صورت تجویز دارو توسط پزشک، لازم است دوره درمان را برای اثرگذاری بهتر آن تکمیل کنید. گاهی برای تسکین درد و ناراحتی ناشی از آبسه می‌توان از داروهای ضدالتهاب مثل ایبوپروفن استفاده کرد.

حرف آخر

آبسه دندان عارضه نسبتا شایعی است که بسیاری از افراد با آن مواجه می‌شوند. اغلب این آبسه‌ها کم‌خطر هستند و بعد از تخلیه محتوای عفونی و مصرف یک دوره آنتی بیوتیک، درد و ناراحتی ناشی از آن‌ها برطرف می‌شود. اما در صورت بی‌توجهی به درمان و گسترش عفونت به نواحی دیگر، ممکن است مشکلات جدی برای بیمار ایجاد کرده و کنترل عفونت آن دشوارتر شود. به همین دلیل همواره توصیه می‌شود برای درمان انواع آبسه به ویژه آن‌ها که بیش از دو هفته باقی می‌مانند، حتما از راهنمایی یک دندانپزشک استفاده کنید. چنانچه در مورد آبسه دندان سوالی دارید، می‌توانید همین حالا از کارشناسان حال بپرسید. شما برای رفع آبسه لثه یا دندان خود از چه روش‌هایی استفاده می‌کنید؟

 

سوالات متداول

آبسه چیست؟

به کیسه‌های کوچک حاوی مایع که در نقاط مختلف بدن ایجاد می‌شود، آبسه می‌گویند. آبسه دندانی در داخل دندان، روی لثه و یا در مرز بین آن‌ها ایجاد شده و داخل آن، مایعی حاوی مواد عفونی و چرک وجود دارد.

برای آبسه دندان چه کار کنیم؟

مشورت با دندانپزشک بهترین کار برای درمان آبسه است. اما غرغره کردن آب نمک ولرم، پرهیز از خوردن غذاهای سفت، پر ادویه و داغ، استفاده از دهان شویه و محلول‌های ضدعفونی کننده هم می‌توانند به درمان آبسه کمک کنند.

آیا آبسه دندان خطرناک است؟

اغلب آبسه‌های خفیف در صورت درمان مناسب، خطر خاصی ندارند. اما در صورت عدم درمان و انتشار عفونت به نواحی دیگر بدن، می‌توانند به خون و نخاع هم گسترش یافته و در موارد خیلی شدید به مرگ منجر شوند.

آبسه دندان بعد از چند روز خوب می‌شود؟

بیشتر آبسه‌ها بعد از گذشت یک تا دو هفته و رعایت بهداشت و مراقبت مناسب و… رفع می‌شوند. اما در صورتی که پس از این مدت همچنان باقی ماندند، در اولین فرصت باید به دندانپزشک مراجعه کنید.


منابع

www.ncbi.nlm.nih.gov

www.healthline.com

ada.com

www.mayoclinic.org

 

مقالات مرتبط