روماتیسم و همه دانستنی های مفید درباره این بیماری خاموش

سارا صاحبی
روماتیسم
۰۱ مهر

روماتیسم یک اصطلاح عمومی است که برای درد و التهاب مفاصل، عضلات و بافت نرم اطراف آن (معروف به بافت همبند) استفاده می‌شود. این بیماری دامنه وسیعی از شرایط سلامتی را شامل می‌شود؛ از التهاب موضعی یک مفصل یا ناحیه خاص بدن (مانند شانه منجمد) گرفته تا شرایط مفصلی و عضلانی کلی‌تر مثل آرتریت روماتوئید و سایر بیماری‌های مرتبط با آرتروز. برای مشورت درباره این بیماری می‌توانید از مشاوره آنلاین حال استفاده کنید.


بیشتر بیماری‌های روماتیسمی بر روی تاندون‌ها، رباط‌ها، استخوان‌ها و عضلات مفاصل تاثیر می‌گذارند. آن‌ها جزو بیماری‌های اسکلتی- عضلانی هستند و علائم شناخته شده‌ای دارند؛ از جمله:

  • درد مفصل
  • ناتوانی در حرکت مفصل یا اصطلاحا خشک شدن آن
  • التهاب، تورم، قرمزی و گرما در مفصل یا ناحیه آسیب دیده

رشته پزشکی که این شرایط را به طور خاص مورد بررسی قرار می‌دهد روماتولوژی نام دارد. اگر پزشک عمومی یا هر متخصص دیگری احتمال دهد که فرد به رماتیسم مبتلا است، او را برای بررسی بیشتر به یک روماتولوژیست ارجاع می‌دهد. روماتولوژیست‌ها بیماران را برای تشخیص بیماری معاینه کرده و یک برنامه درمانی مخصوص برای او تجویز می‌کنند. این برنامه احتمالا شامل دارو درمانی، ورزش منظم، رژیم غذایی سالم، مدیریت و کنترل استرس و استراحت است. برای آشنایی با روش‌های کاربردی کنترل استرس این مقاله را بخوانید. انواعی از اختلالات شایع روماتولوژی تا کنون شناسایی شده‌اند که تعداد آن‌ها تا امروز به ۲۰۰ مورد رسیده است. از جمله متداول‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آرتروز
  • آرتریت روماتوئید
  • لوپوس
  • اسپوندیلو آرتروپاتی- اسپوندیلیت آنکیلوزان و آرتریت پسوریازیس
  • سندروم شوگرن
  • نقرس. اگر می‌خواهید بدانید که نقرس چیست این مقاله را بخوانید.
  • اسکلرودرمی
  • آرتروز عفونی
  • آرتریت روماتوئید جوانان
  • بیماری پلی میالژیا

روماتیسم چیست

این یک بیماری خود ایمنی و التهابی است که در اثر حمله سیستم ایمنی بدن به مفاصل، عضلات، استخوان‌ها و اندام‌ها ایجاد می‌شود. برای آگاهی از این که روماتیسم چیست، باید بدانید که رایج‌ترین شکل این بیماری یک عارضه شبیه به آرتروز است که علاوه بر ایجاد التهاب، منجر به تجزیه استخوان و غضروف در مفاصل خواهد شد. این بیماری می‌تواند اندام‌های حیاتی بدن را تحت تاثیر قرار داده و شرایطی را به وجود آورد که فعالیت‌های عادی روزانه برای مبتلایان دردناک شود. بیماران مبتلا به آن ممکن است حتی نتوانند استحمام کرده و یا لباس خود را تعویض کنند.

علائم روماتیسم

نشانه‌ها و علائم روماتیسم معمولا شامل موارد زیر است:

  • مفاصل نرم، گرم و متورم
  • درد و خشکی مفصل که معمولا صبح‌ها و بعد از کم تحرکی بدتر می‌شود.
  • خستگی
  • تب
  • از دست دادن اشتها

راجع به علت کم اشتهایی بیشتر بخوانید.

این بیماری در مراحل اولیه تمایل دارد که ابتدا مفاصل کوچک‌تر را تحت تاثیر قرار دهد؛ به ویژه مفصلی که انگشتان را به دستان و انگشتان پا را به پاها متصل می‌کند. با پیشرفت بیماری، علائم اغلب به مچ دست، زانو، مچ پا، آرنج، پهلو و شانه گسترش می‌یابد. در بیشتر موارد، نشانه‌ها در مفاصل یکسان در دو طرف بدن وجود دارد. حدود ۴۰ درصد افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، علائم و نشانه‌های دیگری را تجربه می‌کنند که مفاصل را درگیر نمی‌کند. مناطق دیگری هم که ممکن است تحت تاثیر این بیماری قرار بگیرد عبارتند از:

  • پوست
  • چشم‌ها
  • ریه‌ها
  • قلب
  • کلیه‌ها
  • غدد بزاقی
  • بافت عصبی
  • مغز استخوان
  • رگ‌های خونی
دردهای مفصلی از علائم روماتیسم

روماتیسم در مراحل اولیه به مفاصل کوچک مانند مفاصل متصل کننده انگشتان به دست و پا آسیب می‌زند

علائم آن از نظر شدت ممکن است متفاوت بوده و حتی نوسان داشته باشد. دوره‌های افزایش فعالیت بیماری که شراره نامیده می‌شود با دوره‌های بهبود نسبی به صورت متناوب روی می‌دهند و پس از آن تورم و درد کمرنگ شده یا از بین می‌رود. با گذشت زمان، این بیماری می‌تواند باعث تغییر شکل مفاصل و گاهی تغییر مکان آن‌ها شود.

بیشتر بخوانید: از نظر روانشناسی آینده نگری خوب است؟

روماتیسم مفصلی

آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی یک اختلال التهابی مزمن است که می‌تواند بیشتر مفاصل بدن را درگیر کند. این یک اختلال خود ایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به اشتباه، بافت‌های خود را هدف قرار می‌دهد و به آن‌ها حمله می‌کند. برخلاف بیماری‌هایی مثل سائیدگی مفاصل و آرتروز، این بیماری بر روی مخاط مفاصل تاثیر گذاشته و باعث تورم و دردناکی آن‌ها می‌شود. در نهایت هم منجر به فرسایش استخوان و تغییر شکل مفصل خواهد شد. اگر می‌خواهید درباره درمان آرتروز گردن که یکی از رایج‌ترین انواع آرتروز است بیشتر بدانید، این مقاله را مطالعه کنید.

علائم روماتیسم مفصلی

این بیماری در اثر حمله سیستم ایمنی به بافت‌های خودی رخ می‌دهد و باعث درد و تورم و سفتی مفصل می‌شود. این بخشی از روند طبیعی پیر شدن نیست و نیاز به پیگیری، تشخیص و درمان دارد. از مهم‌ترین علائم روماتیسم مفصلی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • درد و تورم در چندین مفصل (معمولا مفاصل دو طرف بدن همزمان درگیر می‌شوند، مانند هر دو مچ دست یا انگشتان)
  • مشکلات موجود در اندام‌های دیگر مثل چشم‌ها یا ریه‌ها
  • تغییر شکل و انقباض غیر عادی در مفاصل
  • سفتی مفصل به خصوص در صبح
  • خستگی و ضعف بدنی به دلیل کاهش گلبول‌های قرمز خون
  • وجود توده‌هایی به نام گره‌های روماتوئید در اطراف مفاصل

بیشتر بخوانید: علائم سرطان خون در زنان

علائم روماتیسم پا

بیشتر مبتلایان به این بیماری در نهایت با علائم روماتیسم پا و به ویژه مچ پا مواجه می‌شوند. یکی از اصلی‌ترین نشانه‌های این بیماری در پاها، درد، ورم و سفت شدن مفاصل آن است. بسیاری از بیماران به دلیل گرفتگی پا به سختی راه می‌روند و حتی ممکن است انگشتان پای آن‌ها خمیده و سفت شود. از آن‌جا که تشدید آن می‌تواند استخوان‌ها را جا به جا کند، ممکن است قوس کف پا به تدریج کم شده و راه رفتن با درد و ناراحتی همراه شود. علاوه بر این علائم روماتیسم پا، برخی از نشانه‌های عمومی مثل خستگی، کاهش اشتها و تب هم در مبتلایان به این بیماری مشاهده می‌شود.

بیشتر بخوانید: علت واریس پا

اگر علائم ایجاد شده بیماری در قسمت مچ پا باشد، احتمالا فرد در بالا رفتن از پله‌ها و سایر سطوح شیب‌دار به مشکل بر می‌خورد. تغییرات قسمت انتهایی پا هم می‌تواند به صافی کف پا یا تغییر شکل انگشتان منجر شود. در صورتی هم که این بیماری، مفاصل انگشتان پا یا بخش جلویی آن را درگیر کند، ممکن است فرد درد شدید را در آن ناحیه تجربه کرده و یا دچار انحراف انگشت شست یا عارضه چنگالی شدن انگشت شود.

روماتیسم پوستی

بیشتر بیماری‌های روماتولوژی بخش‌های مختلفی از اندام‌های بدن را درگیر می‌کنند. پوست بدن یکی از نقاط حساسی است که در معرض این بیماری قرار دارد. پزشکان متخصص پوست و روماتولوژیست‌ها با همکاری هم، اقدامات درمانی لازم را برای بهبود بیماران به کار می‌گیرند. پزشکان به طور کلی به افرادی که در معرض چنین بیماری‌هایی قرار دارند توصیه می‌کنند که قرار گرفتن در معرض آفتاب را محدود کرده و کمبود ویتامین D ناشی از عدم دسترسی به نور آفتاب را به روش‌های دیگر جایگزین کنند. بیماری‌های مرتبط با روماتیسم پوستی اغلب خود ایمنی هستند. مهم‌ترین انواع روماتیسم پوستی عبارتند از:

پسوریازیس

این بیماری باعث ایجاد لکه‌های قرمز روی پوست و پوسته پوسته شدن آن می‌شود. تقریبا ۳۰ درصد بیماران مبتلا به پسوریازیس به آرتروز پسوریازیس یا التهاب مفصل هم مبتلا هستند. این بیماری را می‌توان به وسیله درمان‌های موضعی و در صورت لزوم با کمک داروهای بیولوژیک درمان کرد.

درماتومیوزیت

این بیماری باعث می‌شود که پوست و عضلات ملتهب شوند و در نتیجه آن، بثورات پوستی و خستگی عضلانی ایجاد شود. این یک بیماری خود ایمنی است که می‌تواند بلع یا تنفس را دشوار کرده و منجر به رسوب کلسیم در پوست شود. درماتومیوزیت ممکن است از چند ماه تا چند سال ادامه داشته باشد و درمان آن از طریق سرکوب سیستم ایمنی بدن انجام می‌شود.

بیشتر بخوانید: درمان کلسترول بالا

لوپوس

لوپوس نوعی بیماری خود ایمنی است که می‌تواند بسیاری از سیستم‌های بدن از جمله پوست را درگیر کند. لوپوس باعث خستگی بدن می‌شود و دردناک یا متورم شدن مفاصل، سر درد، دمای پایین بدن و حساسیت به نور را به دنبال خواهد داشت. این بیماری در حـال حاضر قابل درمان قطعی نیست؛ اما مبتلایان به کمک روش‌های مختلفی می‌توانند آن را مدیریت کرده و زندگی طبیعی داشته باشند. اگر می‌خواهید بدانید که لوپوس چیست این مقاله را بخوانید.

واسکولیت

این بیماری باعث التهاب رگ‌های خونی می‌شود. این وضعیت می‌تواند جریان خون را محدود کرده و به پوست و اندام‌های داخلی آسیب برساند. واسکولیت هم‌چنین باعث تب، سردرد، خستگی، کاهش وزن، بثورات پوستی و تعریق شبانه خواهد شد. هنوز عامل دقیق این بیماری مشخص نیست، اما برخی از عوامل محرک آن شامل برخی از عفونت‌ها و سرطان‌های خون و بعضی از داروها است. درمان این بیماری به کمک دارو و در دو مرحله صورت می‌گیرد. ابتدا التهاب را متوقف کرده و سپس برای جلوگیری از عود مجدد، داروهای دیگری تجویز می‌شود.

روماتیسم پوستی

واسکولیت یکی از بیماری‌های روماتولوژی است که به التهاب عروق منجر می‌شود

اسکلروز سیستمیک

این بیماری نوعی اختلال خود ایمنی است که روی پوست، مری، ریه‌ها، قلب و کلیه‌ها اثر می‌گذارد. هنوز عامل به وجود آورنده این بیماری به طور دقیق شناسایی نشده است. بیماران ممکن است در انگشتان و سایر مناطق استخوانی خود به برجستگی‌های کلسیمی و درد مفاصل بر خورده و یا رگ‌های عنکبوتی، سوزش معده و مشکل در بلع، بیماری کلیه و ناراحتی قلبی را مشاهده کنند. گرچه هنوز درمان دقیقی برای این بیماری شناسایی نشده اما با استفاده از روش‌های درمانی هدفمند می‌توان آن را کنترل کرد.

بیشتر بخوانید: دنتول برای کودکان

مورفیا یا اسکلروز موضعی

این بیماری باعث ایجاد لکه‌های روشن یا بنفش بدون درد بر روی سطح پوست می‌شود. بیماران متوجه می‌شوند که پوست آن‌ها به تدریج ضخیم و خشک شده است. این وضعیت اغلب سال‌ها ادامه پیدا می‌کند و ممکن است جای زخم ایجاد کند. مورفیا معمولا با داروهای موضعی، نور ماوراء بنفش و داروهای خوراکی درمان می‌شود.

خطرناکترین نوع روماتیسم

گفتیم که این بیماری بخش‌های مختلفی از بدن را درگیر می‌کند. دانستن این که خطرناکترین نوع روماتیسم کدام یک از انواع آن است، به شدت بیماری و پیشرفت آن بستگی دارد. هر چه تشخیص بیماری زودتر اتفاق بیفتد، احتمال پیشرفت و تشدید آن کمتر است و خطر کمتری بیمار را تهدید می‌کند. در ادامه به معرفی چند مورد از خطرناکترین نوع روماتیسم می‌پردازیم:

روماتیسم قلبی

تب رماتیسمی عارضه‌ای است که به دریچه‌های قلب بیماران آسیب دائمی وارد می‌کند. این تب در اثر یک عفونت و التهاب که اغلب از گلو آغاز می‌شود ایجاد شده و به تدریج به اندام‌های دیگری از جمله قلب آسیب می‌زند.

روماتیسم ستون مهره‌ها

بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان که با AS نشان داده می‌شود، درد و خشکی ستون مهره‌ها ناشی از التهاب آن است. بیماران مبتلا به آن هنگام خم کردن کمر و نشستن و برخاستن درد شدیدی حس می‌کنند. البته این بیماری می‌تواند سایر مفاصل بدن را هم درگیر کند.

رماتیسم ریه

برخی از بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید به رماتیسم ریوی دچار می‌شوند. در اثر این بیماری در بافت ریه‌ها التهاب ایجاد شده که پس از مدتی زخم‌هایی را در پی خواهد داشت. در اثر این زخم‌ها، مایعی در فضای بین دیواره قفسه سینه و ریه جمع می‌شود که باعث درد و ناراحتی و گاهی اختلال در تنفس خواهد شد. در مواردی هم این التهاب‌ها باعث ایجاد تومور یا برآمدگی‌هایی در ریه می‌شود.

روماتیسم چشمی

این نوع رماتیسم، التهاب در لایه‌های مختلف چشم است که می‌تواند باعث تورم و قرمزی چشم‌ها، درد شدید و کاهش دید در مبتلایان شود. این وضعیت معمولا غیر عفونی است و اصطلاحا یووئیت یا التهاب بافت یووه نامیده می‌شود.

بیشتر بخوانید: خواص هندوانه

درمان روماتیسم مفصلی

در حـال حاضر هیچ درمان قطعی و دائمی برای این بیماری وجود ندارد. اما می‌توان از روش‌های خاصی برای درمان روماتیسم مفصلی استفاده کرد. این درمان‌ها اغلب چند بخش بوده و برای بهبود وضعیت بیمار لازم است که به طور منظم و هماهنگ با هم انجام شوند؛ از جمله:

دارو درمانی

داروهای ضدالتهاب متنوعی وجود دارد که می‌توان از آن‌ها برای تسکین و درمان دردهای رماتیسمی استفاده کرد. انواع داروهای مناسب برای درمان روماتیسم مفصلی شامل موارد زیر هستند:

  • داروهای ضد روماتیسم مثل متوترکسات، لفلونوماید و هیدروکسی کلروکین
  • داروهای کورتیکو استروئیدی مثل پردنیزون و متیل پردنیزلون
  • داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن و…. برای آشنایی با کاربردهای قرص ناپروکسن می‌توانید این مقاله را بخوانید.
  • داروهای بیولوژیکی که شامل پروتئین‌های ضد التهاب هستند مانند اتانرسپت، رمی کید و…
  • داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی مثل سیکلوفسفامید، آزاتیوپرین و…

بیشتر بخوانید: آمپول بتامتازون ال آ برای ورم بینی

فیزیوتراپی

بی تحرکی ناشی از درد مفاصل باعث تشدید این بیماری می‌شود. انجام تمرینات اصولی و منظم می‌توان علاوه بر جلوگیری از تشدید بیماری، به بهبود افراد هم کمک کند. تمرینات فیزیوتراپی و کار درمانی از جمله روش‌هایی هستند که می‌توانند درد و التهاب مفاصل مبتلایان به این بیماری را کاهش داده و به بهبود عملکرد آن‌ها کمک کنند. تمرینات فیزیوتراپی شامل گرما و سرما تراپی، تمرینات فعل و انفعالی برای بهبود دامنه حرکت مفاصل، استفاده از آتل یا اسپلینت‌هایی برای جلوگیری از تغییر شکل مفاصل، به کار گرفتن تکنیک‌های ریلکسیشن و استفاده از فراصوت برای کاهش التهاب است.


علاوه بر فیزیوتراپی، انجام فعالیت بدنی سبک تا متوسط و منظم مثل شنا، پیاده روی و دوچرخه سواری هم تا حد زیادی به این بیماران کمک می‌کند. البته استراحت دادن کافی به مفاصل هم نقش مهمی در تسکین درد و التهاب آن‌ها دارد. روش‌های درمانی دیگری مثل یوگا، طب سوزنی و ماساژ درمانی هم در مواردی برای کمک به درمان این بیماران به کار گرفته می‌شود که بسته به شدت بیماری، می‌تواند در رفع درد و درمان بیماری موثر باشد.

درمان روماتیسم مفصلی با فیزیوتراپی

نرمش‌ها و تمرینات فیزیوتراپی می‌توانند به درمان و کنترل رماتیسم مفصلی کمک کنند

جراحی

گاهی وضعیت مفاصل به شکلی تغییر می‌کند که درمان و تسکین درد و ناراحتی به کمک دارو یا تمرینات فیزیوتراپی امکان پذیر نیست. در چنین مواقعی پزشک تصمیم می‌گیرد که به کمک عمل جراحی، عملکرد مفصل آسیب دیده را بازگردانده و به داشتن حرکت و فعالیت طبیعی بیمار کمک کند. در سطوحی از بیماری که پوشش داخلی مفصل کاملا از بین می‌رود، می‌توان از تعویض مفصل استفاده کرد تا حرکت دادن آن مجددا امکان پذیر شود. این روش به ویژه در مورد مفصل زانو بسیار پر کاربرد و موثر است.

رژیم غذایی مناسب

با توجه به این که بیماران مبتلا به رماتیسم مفصلی در معرض ابتلا به بیماری‌های دیگری از جمله مشکلات قلبی و… قرار دارند، لازم است که رژیم غذایی مناسبی داشته باشند. به کمک یک رژیم متناسب، می‌توان اضافه وزن این بیماران را کاهش داد و از بالا رفتن وزن آن‌ها جلوگیری کرد. این کار به بهبود بیماری کمک زیادی می‌کند. گرچه هنوز رژیم غذایی خاصی برای این بیماران توصیه نشده، اما می‌توان با استفاده از غذاهایی که سطح کلسترول خون را کم می‌کنند، علائم این بیماری را تا حد زیادی کاهش داد. به نظر می‌رسد اضافه کردن برخی از مواد غذایی طبیعی مانند دارچین و عسل یا برخی از دمنوش‌های گیاهی که به داشتن ترکیبات ضد التهابی معروف هستند، می‌تواند به بهبود وضعیت بیماران کمک کند. برای آشنایی با خواص انواع دمنوش این مقاله را بخوانید.


درمان قطعی روماتیسم مفصلی

تا کنون هیچ روشی برای درمان قطعی روماتیسم مفصلی شناسایی نشده است. انواع روش‌های درمانی که توسط پزشکان برای این کار مورد استفاده قرار می‌گیرند، اغلب برای تسکین علائم، کاهش درد و التهاب و بهبود و افزایش عملکرد مفاصل خواهند بود. پزشکان پس از بررسی وضعیت بیمار و شدت و پیشرفت بیماری، روش‌های مختلفی مانند فیزیوتراپی، انواع دارو درمانی و تمرینات ورزشی را به کار می‌گیرند. برای رسیدن به حداکثر کارایی روش‌های درمانی بهتر است که این بیماری در مراحل اولیه بیماری شناسایی شده و اقدام به درمان آن صورت گیرد.

داروی جدید روماتیسم

محققان در سراسر جهان در حـال مطالعه و بررسی این بیماری و یافتن راه‌ حل‌های جدید و موثر برای درمان آن هستند. در راستای جدیدترین یافته‌های پزشکی، محققان دانشگاه کارولینای شمالی نوعی داروی جدید تولید کرده‌اند که می‌تواند به کمک نور ملایم فعال شده و در درمان بیماری رماتیسم مفصلی موثر باشد. انواع دیگری داروی جدید روماتیسم هم در سال‌های اخیر ساخته شده‌اند که با مهار کردن مولکول‌های ایجاد کننده التهاب در مفاصل می‌توانند تا حد زیادی از تشدید بیماری جلوگیری و به درمان آن کمک کنند. استفاده از این داروها علاوه بر اثرگذاری بیشتر، عوارض کمتری هم به دنبال دارد. در مورد کاربرد این داروها می‌توانید با پزشک خود مشورت کنید.

حرف آخر

روماتیسم یک نوع بیماری خود ایمنی است که با درد، التهاب و تورم مفاصل همراه است. بیماران مبتلا به آن با ضعف و خستگی، کاهش توانایی حرکت دادن مفاصل و عضلات خود درگیر هستند. التهاب ناشی از حمله سلول‌های سیستم ایمنی بدن به مفاصل باعث تورم و گرم شدن آن‌ها شده و در صورت عدم درمان باعث درد و ناراحتی مزمن می‌شود و حتی گاهی به تخریب مفصل منجر خواهد شد. اگر می‌خواهید درباره روماتیسم و مشکلات ناشی از آن با یک پزشک مشورت کنید، می‌توانید از کارشناسان متخصص حال کمک بگیرید. آیا شما تجربه‌ای در این زمینه دارید؟

 

سوالات متداول

روماتیسم چگونه بوجود می آید؟

این یک بیماری خود ایمنی است که در طی آن، سیستم ایمنی بدن به اندام‌های خودی مثل مفاصل حمله می‌کند. این وضعیت منجر به بروز التهاب در این نواحی شده که با تورم مفاصل و ضعف عضلانی همراه است.

علائم روماتیسم چیست؟

تورم و درد در مفاصل به ویژه در هنگام صبح، کاهش دامنه حرکتی مفاصل و عضلات، ضعف و خستگی دائمی بدن، احساس گرما در مفاصل، درد گردن، سردرد و اختلال در خواب در اثر درد از مهم‌ترین علائم آن هستند.

ایا روماتیسم باعث مرگ میشود؟

این بیماری مستقیما باعث مرگ نمی‌شود؛ اما گاهی با تخریب مفاصل منجر به زمین گیر شدن افراد شده و کیفیت زندگی آن‌ها را به شدت کاهش می‌دهد. در مواردی هم رماتیسم ریوی و موارد مشابه می‌توانند تهدید کننده زندگی باشند.

روماتیسم مفصلی چیست؟

این یک بیماری مزمن است که باعث تخریب مفاصل شده و با درد و التهاب و تورم در مفاصل همراه است. رماتیسم بیشتر در سنین بین ۴۰ تا ۶۰ سال روی می‌دهد و زنان را بیش از مردان درگیر می‌کند.

با درد روماتیسم چه بايد كرد؟

اولین گام برای درمان این بیماری مراجعه به یک پزشک متخصص روماتولوژی است. استفاده از درمان‌های دارویی توصیه شده توسط پزشک در کنار تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی و تغذیه سالم به کاهش درد آن کمک می‌کند.


منابع

www.webmd.com

www.mayoclinic.org

www.mountsinai.org

مقالات مرتبط